Gezond opvoeden
Mentaal welbevinden
Gezond opvoeden
Mentaal welbevinden
Gezond opvoeden
Mentaal welbevinden
Gezond opvoeden

Mentaal welbevinden

Iedereen wil zich goed in zijn vel voelen en ‘gelukkig zijn’. Dit is ook wat alle ouders hun kinderen toewensen. Kinderen en jongeren die zich goed in hun vel voelen, hebben meer zelfvertrouwen, zijn sociaal vaardiger en kunnen op een ‘gezonde’ manier omgaan met tegenslagen en problemen. Dit zijn belangrijke eigenschappen. Ze zorgen niet alleen voor een sterk mentaal welbevinden, ze kunnen er bovendien voor zorgen dat je kinderen gemakkelijker kiezen voor een gezonde leefstijl.

Maar wat wordt er nu bedoeld met zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en probleemoplossend gedrag van je kind ? 

Zelfvertrouwen

Quote: "Zelfvertrouwen is twee derde van het succes." 
(Ralph Waldo Emerson,  Amerikaans dichter en filosoof,  1803-1882)

Ouders willen dat kinderen opgroeien tot zelfverzekerde volwassenen. Dat is belangrijk, want met een goede dosis zelfvertrouwen leer je voor jezelf opkomen en eigen keuzes maken.

Iemand met zelfvertrouwen is blij met wie hij of zij is, aanvaardt zowel de goede als minder goede eigenschappen en werkt eraan om zichzelf te verbeteren. Een gezonde dosis zelfvertrouwen kan er bovendien voor zorgen dat je kind bereid is om nieuwe dingen te proberen en dat het zich in staat voelt om een (moeilijke) taak, tegenslag of groepsdruk te overwinnen:

  • ,,Ik voel me goed in mijn vel om wie ik ben, niet omdat ik de laatste modetrends volg.” (Fien, 15 jaar)
  • ,,Wanneer mijn vrienden me een sigaret aanbieden, durf ik neen te zeggen. Ik ben iemand die onafhankelijk wil zijn van tabak!” (Jasmien, 18 jaar)
  • ,,Ik ben mijn knuffel kwijt! Ik ga overal in huis op zoek en vraag aan mama of ze me wil helpen. Ik weet dat ik hem zal vinden als ik goed genoeg zoek!” (Tibo, 6 jaar)
  • ,,Een onverwachte toets wiskunde? Dan doe ik mijn best en probeer alle vragen op te lossen, ook al weet ik dat ik niet alles juist zal hebben. ” (Jasper, 12 jaar)

Zelfvertrouwen zorgt er niet alleen voor dat kinderen en jongeren beter in hun vel zitten, het zal ze bovendien helpen om gezonde keuzes te maken. Kiezen voor een gezonde levensstijl houdt namelijk ook in ‘neen’ te leren zeggen tegen ongezonde gewoontes, tegen groepsdruk en beïnvloeding door reclame. Kinderen met meer zelfvertrouwen staan sterker in hun schoenen en kunnen makkelijker ‘neen’ zeggen, tegen bijvoorbeeld te veel ongezonde snacks en later misschien tegen een sigaret of een joint.

Al van kleins af aan bouwen kinderen aan hun zelfvertrouwen. Als ouder kan je hierbij helpen.
Op deze website vind je verschillende tips die je verder helpen of waarmee je zelf aan de slag kan. Zo  kan je samen met je kind werken aan zelfvertrouwen door:

Sociale vaardigheden

Quote: "De mens is een sociaal dier, hij is niet gemaakt om alleen te leven."
(Aristoteles, Grieks filosoof,  384 v.C. - 322 v.C)

Ouders willen dat kinderen opgroeien tot onafhankelijke volwassenen die hun eigen weg vinden in de maatschappij. Respectvol leren omgaan met anderen hoort daar ook bij, want je kind staat niet alleen in de wereld:

  • Praten, discussiëren of knuffelen met mama of papa.
  • Spelen met broers en zussen of met nonkels, tantes, neven en nichten.
  • De meeste kinderen en jongeren hebben bijna dagelijks contact met vrienden, klasgenoten, leerkrachten of kennissen van in de speeltuin, jeugdbeweging, naschoolse opvang of muziekschool.
  • Een babbeltje met de winkelbediende, een ticket kopen bij de buschauffeur of een voorbijganger op straat begroeten. Ze kunnen ook behoren tot de ervaringen die kinderen en jongeren met andere mensen hebben. 

Kinderen en jongeren komen dus in verschillende sociale situaties terecht die verschillende manieren van reageren vragen.

Om zich te redden in deze ‘jungle’ van contacten, leren kinderen sociale vaardigheden ontwikkelen. ‘Sociale vaardigheden’ is een term die we niet dagelijks in de mond nemen. Toch passen zowel wij als onze kinderen elke dag opnieuw, vaak zonder het te weten, een heel aantal sociale vaardigheden toe.

Enkele voorbeelden:

  • Je snoepjes delen
  • Luisteren en praten
  • Samen ruzies oplossen
  • Anderen om hulp vragen
  • Mensen bij naam aanspreken
  • Weerstand bieden aan groepsdruk
  • Je bezoek iets te drinken aanbieden
  • Stemvolume aanpassen aan de situatie
  • Anderen troosten en je inleven in hoe ze zich voelen
  • Mensen niet onderbreken wanneer ze aan het woord zijn

Al deze vaardigheden helpen ons om op een correcte en respectvolle manier met mensen om te gaan. Positief contact met anderen is belangrijk, want mensen zijn sociale wezens. Dit wil zeggen dat we contact met anderen nodig hebben, al heeft de ene daar meer nood aan dan de andere. Toch zullen mensen zich slecht in hun vel beginnen voelen als ze te weinig hun hart kunnen luchten, weinig plezier maken met anderen, veel ruzie hebben of in geen enkele groep hun plaatsje vinden. Sociale vaardigheden, of weten hoe je met andere mensen kan omgaan, kunnen helpen om leuke ervaringen te beleven en goede relaties op te bouwen. Ze helpen ons bijvoorbeeld om:

  • Een band op te bouwen met de ouders of met anderen die voor ons zorgen
  • Te leren spelen met leeftijdsgenootjes
  • Vriendschappen te sluiten, behouden of verbreken
  • Ruzies te maken en op te lossen
  • Deel uit te maken van een groep en te leren je mannetje te staan
  • Geheimen en zorgen te delen met je beste vriend
  • ’s Avonds samen met het gezin eten en grappige verhalen te vertellen
  • Te babysitten op de peuter van de buren

Iemand met kwaliteitsvolle relaties en het gevoel bij een groep te horen, voelt zich meestal beter in zijn vel. Bovendien helpen sociale vaardigheden om gezonde keuzes te maken. Denk maar aan assertief zijn en neen kunnen zeggen tegen alcohol. Hulp durven vragen wanneer je maar niet van die snoepjes kan afblijven. Elkaar steunen om het sporten vol te houden. Of ideeën uitwisselen rond gezonde voeding.

Als ouder kan je helpen om de sociale vaardigheden van je kind te versterken.
Op deze website vind je verschillende tips die je verder kunnen helpen of waarmee je zelf aan de slag kan. Zo kan je samen met je kind werken aan sociale vaardigheden door:

Omgaan met problemen, tegenslagen en gevoelens

Quote: "Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt."
(Albert Einstein, Duits - Amerikaans natuurkundige, 1879-1955)

Tegenslagen, grote en kleine problemen, obstakels en moeilijkheden maken deel uit van het leven. Ook kinderen en jongeren krijgen ermee te maken. Denk bijvoorbeeld aan:

  • ruzie met je ouders
  • een lief dat het uitmaakt
  • niet slagen op een examen
  • een gezelschapsspel verliezen
  • je knuffel nergens terugvinden
  • overlijden van een familielid
  • dat ene stuk speelgoed niet krijgen
  • van een speeltuig vallen en je knie pijn doen

Wanneer we met tegenslagen en problemen geconfronteerd worden, brengt dit vaak stress en spanning met zich mee. Misschien voelen we dan ook wel frustratie, angst, verdriet of boosheid. Je kan je kinderen ook ondersteunen om met hun problemen en tegenslagen om te gaan. Probleemoplossingsvaardigheden en leren omgaan met gevoelens dragen bij aan het goed in je vel voelen en aan het maken van gezonde keuzes

Omgaan met gevoelens

Je gevoelens herkennen en onder controle houden is een eerste stap om met obstakels en problemen om te gaan. Zo is het bijvoorbeeld moeilijk om helder na te denken over waar je best van start gaat met het zoeken naar je knuffelbeer als je overspoeld wordt door verdriet. Kinderen onder de zes jaar leerden dit vaak nog niet of onvoldoende. Denk maar aan woede-uitbarstingen en drift- of huilbuien bij het allerkleinste probleem. Ook bij pubers kan je dit herkennen. Al zijn hier vooral de opspelende hormonen en de veranderingen in de hersenen de boosdoeners. 

Zorgen dat je niet overweldigd wordt door je gevoelens, wil natuurlijk niet zeggen dat je nooit je emoties de vrije loop mag laten. Het is juist goed om je emoties te uiten en te delen met anderen. Eens stevig uithuilen of je frustratie uitschreeuwen kan deugd doen. Zolang diezelfde emoties niet volledig bepalen wat je doet. 

Bijvoorbeeld: je kind moet een spreekbeurt geven. Dit is een soort obstakel waar je kind doorheen moet. Het kan ervoor zorgen dat kinderen zich gespannen voelen en misschien wel bang zijn. Toch is het op dat moment belangrijk om de angst te overwinnen en je best te doen voor de spreekbeurt in plaats van weg te lopen uit de klas.

Om die angst en spanning te overwinnen, moeten kinderen eerst en vooral hun emoties leren herkennen en benoemen. Ouders spelen daar een belangrijke rol in. Daarna kunnen kinderen ermee aan de slag. Om de spanning te verminderen, kunnen ze bijvoorbeeld hun gevoelens delen met een vriendje door te zeggen dat ze heel veel zenuwen hebben en bang zijn dat ze alles zullen vergeten. Of ze kunnen hun voorbereiding opnieuw bekijken. Of zichzelf moed inspreken: ik kan het!

Deze en andere strategieën zullen niet alleen helpen om de emoties (de angst) onder controle te houden. Je goed voorbereiden en jezelf moed inspreken kunnen bovendien helpen om het probleem (de spreekbeurt) met succes aan te pakken en te overwinnen.

Problemen aanpakken, tegenslagen overwinnen

Wanneer we geconfronteerd worden met tegenslagen of problemen, passen we verschillende strategieën toe om te proberen niet overspoeld te worden met boosheid, angst, verdriet of spanning. Deze strategieën kunnen helpen om met de tegenslag en moeilijkheden om te gaan, al zal de ene strategie beter helpen dan de andere:

  • Sociale steun zoeken en erover praten of net alles voor jezelf houden
  • Het probleem verder uitpluizen en verschillende manieren zoeken om het te kunnen oplossen
  • Je zorgen maken en er de hele tijd over piekeren
  • Ontspannen en even niet aan je probleem denken
  • Jezelf de schuld geven
  • Het probleem negeren
  • Het positieve van de situatie proberen te zien
  • (Professionele) hulp zoeken

Iedereen heeft zo zijn eigen manieren om met verschillende problemen om te gaan. Er zijn geen goede of foute strategieën, al zal de ene manier in een bepaalde situatie beter of slechter werken.

Tijdens een doktersbezoek krijgt Bram een éénmalige prik. Hij kijkt weg en denkt aan het leuk stuk speelgoed dat hij achteraf zal krijgen. Dat vermindert de spanning. Als Bram echter in elke moeilijke situatie het probleem negeert, zal dit er waarschijnlijk niet voor zorgen dat zijn stress afneemt. Zo zal het negeren van een onvoldoende op rekenen een volgende keer niet leiden tot een beter resultaat. Hulp vragen of aan de slag gaan met moeilijke sommen kunnen in dit geval meer kansen bieden. 

Iedereen heeft zijn eigen strategieën om problemen aan te pakken. Ze verschillen niet alleen van persoon tot persoon, ze kunnen ook verschillen tussen situaties. Daarom is het handig om je manier om problemen op te lossen te evalueren. Ben ik goed bezig? Zal dit tot een oplossing leiden? Hoe voel ik me hierbij? Jezelf evalueren helpt om zelfstandiger om te gaan met problemen. Dit is niet gemakkelijk, het is iets wat kinderen beetje bij beetje moeten leren. 

Emoties en tegenslagen onder controle: beter in je vel en een gezonde leefstijl

Leren omgaan met emoties en manieren vinden om obstakels, tegenslagen en problemen aan te pakken, verminderen negatieve emoties zoals verdriet, boosheid, stress en spanning. Kinderen krijgen er bovendien het gevoel van dat ze zelf de wereld aan kunnen. Dit zal niet alleen helpen om zich beter in hun vel te voelen, het kan ook een gezonde leefstijl bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan sporten om te ontspannen en je hoofd leeg te maken. Bovendien kunnen vaardigheden in het oplossen van problemen ook de kans verminderen op het gebruik van alcohol of cannabis om moeilijkheden (tijdelijk) te vergeten. Maar ook de kans op te veel vet- en suikerrijk voedsel eten als troost kan dalen.

Uiteraard spelen verschillen in temperament tussen kinderen een rol. Zo zal het ene kind zich sneller verliezen in verdriet en zal de andere zich meer zelfzeker voelen in het bedenken van oplossingen. Ook ouders kunnen een belangrijke bijdrage leveren om vaardigheden te ontwikkelen om met emoties en moeilijkheden om te gaan. Op deze website vind je verschillende tips die je verder kunnen helpen of waarmee je zelf aan de slag kan. Zo  kan je samen met je kind werken aan het omgaan met problemen en tegenslagen door:

Hoofd categorie: 
info_weight: 
0
Gezond opvoeden categorieën: